Üç fazalı elektrik xətti böyük yükü daha balanslı bölmək və güclü avadanlıqları təhlükəsiz işlətmək üçün istifadə olunur. Adi mənzillərin çoxunda bir fazalı təchizat kifayət edir, lakin həyət evi, böyük mənzil, emalatxana, elektrik avtomobili şarjı, güclü su nasosu, sauna, elektrik qazanı və iri mətbəx avadanlığı olan obyektlərdə üç fazalı giriş lazım ola bilər. Bu qərar yalnız cihazların sayına görə deyil, ümumi güc, kabel kəsiyi, giriş avtomatı və şəbəkənin imkanları nəzərə alınaraq verilməlidir.
Üç fazaya keçmək sadəcə şitə üç avtomat əlavə etmək deyil. Giriş kabeli, sayğac, qoruyucu qurğular, fazalar üzrə yük bölgüsü, nul və torpaqlama xətti birlikdə planlanmalıdır. Yanlış bölgü bir fazanın həddindən artıq yüklənməsinə, gərginlik fərqinə, avtomat atmasına və cihaz nasazlığına səbəb ola bilər. Peşəkar qiymətləndirmə üçün elektrik xidmətləri bölməsinə baxa və ya elektrik ustası sifarişi verə bilərsiniz.
Bir fazalı təchizat məişət rozetkaları, işıqlandırma və orta güclü cihazların əksəriyyəti üçün istifadə olunur. Üç fazalı sistemdə isə enerji üç ayrı faza xətti ilə gəlir və böyük yük bu fazalar arasında bölünə bilir. Bu, ümumi gücü daha səmərəli idarə etməyə, güclü motor və avadanlıqları işlətməyə imkan verir.
Üç fazalı sistemin üstünlüyü yalnız daha çox güc deyil. Düzgün layihələndirildikdə mətbəx, kondisioner, su nasosu, şarj cihazı və digər qruplar ayrı fazalara paylanır. Beləliklə bir xəttə yığılan yük azalır. Lakin bölgü səhv aparılarsa, bir faza yüklənə, digərləri isə demək olar boş qala bilər.
Elektrik qazanı, güclü bişirmə paneli, bir neçə kondisioner, hovuz nasosu, lift, emalatxana avadanlığı və elektrik avtomobili şarj stansiyası böyük güc tələb edə bilər. Bu cihazların hamısını bir fazalı sistemdə eyni anda istifadə etmək giriş xəttini və avtomatı yükləyə bilər. Belə hallarda üç fazalı təchizat daha təhlükəsiz və rahat həll olur.
Həyət evində əlavə tikili, qaraj, bağ suvarma nasosu və açıq hava işıqlandırması varsa, gələcək yük də nəzərə alınmalıdır. Yeni xətt planlanarkən elektrik xətlərinin çəkilməsi və yenilənməsi işi ümumi layihəyə uyğun aparılmalıdır.
Düzgün qurulmuş üç fazalı sistem böyük yükün fazalar arasında paylaşılmasına, kabel və qoruyucuların daha stabil işləməsinə və ayrıca güclü cihaz xətlərinin yaradılmasına imkan verir.
Mətbəx cihazları bir fazaya, kondisioner və isitmə avadanlığı başqa fazaya, qaraj və həyət xətləri isə üçüncü fazaya verilə bilər. Bu bölgü bir fazanın yüklənməsini azaldır. Faza yükləri ölçülmədən təsadüfi paylanarsa, sistemin üstünlüyü itir.
Bəzi cihazlar üç fazalı qoşulma tələb edir, digərləri isə bir fazalı olsa da ayrıca qrupda saxlanmalıdır. Hər xətt üçün uyğun avtomat, RCD və kabel seçilməlidir. Bu məqsədlə elektrik avadanlıqlarının təhlükəsiz qoşulması peşəkar qaydada görülməlidir.
Elektrik avtomobili, əlavə kondisioner, emalatxana və ya yeni mətbəx avadanlığı sonradan quraşdırılacaqsa, əvvəlcədən düzgün şit və kabel ehtiyatı yaratmaq faydalıdır. Bu, gələcəkdə divarların yenidən açılmasının və xəttin tam dəyişdirilməsinin qarşısını ala bilər.
Yük bölgüsü yalnız cihaz sayını üç yerə ayırmaq demək deyil. Hər cihazın gücü, işləmə müddəti və eyni anda istifadəsi nəzərə alınır. Məsələn, elektrik sobası və su qızdırıcısını eyni fazaya, yüngül işıqlandırmanı isə ayrı fazaya vermək balans yaratmır. Usta real gücləri hesablayır və qrupları mümkün qədər bərabər bölür.
Fazalar arasında ciddi fərq varsa, bir xəttdə gərginlik düşə, avtomat qıza və cihazlar qeyri-sabit işləyə bilər. Belə əlamətlər görünəndə gərginlik problemlərinin diaqnostikası aparılmalı və faza yükləri ölçülməlidir.
Üç fazalı şitdə giriş avtomatı, sayğacdan gələn kabel, faza şinaları, nul və torpaqlama xətləri, RCD və qrup avtomatları sistemli şəkildə yerləşdirilməlidir. Hər qrup etiketlənməli, fazalar rəng və sxem üzrə ayrılmalıdır. Qarışıq və sıx yığılmış panel gələcək təmir zamanı səhv riskini artırır.
Şitdə uyğun olmayan avtomat, boş klemens və zəif şina qızmaya səbəb ola bilər. Buna görə elektrik panelinin yığılması və təmiri üç fazalı sistemin ən vacib mərhələlərindən biridir. Qoruyucular kabel kəsiyinə və xətt yükünə uyğun seçilməlidir.
Üç fazalı sistemdə artıq yük və qısaqapanmaya qarşı avtomatlar, elektrik sızmasına qarşı RCD və ya differensial qoruma, ehtiyac olduqda gərginlik relesi və ildırımdan qoruma elementləri istifadə edilə bilər. Hər qoruyucunun funksiyası ayrıdır və biri digərini əvəz etmir.
Avtomat tez-tez atırsa, onu daha böyük nominala dəyişmək olmaz. Əvvəlcə xəttin yükü və kabeli yoxlanmalıdır. Düzgün seçim üçün avtomatların quraşdırılması və dəyişdirilməsi yük hesabına əsaslanmalıdır. Nul və torpaqlama səhvləri də bütün sistem üçün təhlükə yarada bilər.
Üç fazaya keçid planlanırsa, yeni həyət evi tikilirsə, elektrik avtomobili şarj ediləcəksə, güclü qazan və ya motor qoşulacaqsa, elektrik ustası əvvəlcədən baxış keçirməlidir. Mövcud giriş gücü, sayğac, kabel, şit və cihaz siyahısı qiymətləndirilmədən avadanlıq seçmək düzgün deyil.
Peşəkar usta ümumi elektrik yükünü hesablayır, fazalar üzrə bölgü planı hazırlayır, uyğun kabel və avtomatları seçir, torpaqlamanı yoxlayır və şiti təhlükəsiz yığır. Düzgün qurulmuş üç fazalı elektrik xətti böyük yükü etibarlı daşıyır və gələcək avadanlıqlar üçün sağlam əsas yaradır.
