Elektrik kabelinin kəsiyi xəttin təhlükəsiz daşıya biləcəyi cərəyanı və uzunmüddətli etibarlılığını müəyyən edən əsas göstəricilərdən biridir. Kabel nazik seçildikdə yük altında qızır, gərginlik itkisi artır, izolyasiya zədələnir və yanğın riski yaranır. Lazımından çox böyük kabel isə hər zaman təhlükəli olmasa da, montajı çətinləşdirə və xərci səbəbsiz artıra bilər. Doğru seçim cihaz gücü, xətt uzunluğu, montaj üsulu və qoruyucu avtomat birlikdə nəzərə alınaraq edilir.
Rozetka, işıqlandırma, kondisioner, su qızdırıcısı, elektrik sobası və bişirmə panelinin yükü eyni deyil. Buna görə bütün ev üçün bir kabel ölçüsü seçmək düzgün yanaşma deyil. Hər qrup ayrıca hesablanmalı və elektrik şitində uyğun avtomatla qorunmalıdır. Peşəkar planlama üçün elektrik xidmətləri bölməsinə baxa və ya elektrik ustası sifarişi verə bilərsiniz.
Kabel kəsiyi keçirici mis və ya alüminium nüvənin sahəsini göstərir və kvadrat millimetrlə qeyd olunur. Məsələn, 1.5 mm², 2.5 mm² və 4 mm² kimi göstəricilər naqilin qalınlığını deyil, keçirici hissənin kəsik sahəsini bildirir. Kəsik böyüdükcə kabel adətən daha çox cərəyan daşıya bilir, lakin təhlükəsiz hədd montaj şəraitindən də asılıdır.
Divar içində, boruda, kabel kanalında, açıq havada və bir neçə kabellə yanaşı çəkilən xəttin soyuma şəraiti fərqlidir. İstilik yayıla bilmədikdə kabelin daşıma qabiliyyəti azalır. Buna görə yalnız internetdəki sadə cədvələ baxaraq seçim etmək əvəzinə real montaj şəraiti qiymətləndirilməlidir.
Xəttə qoşulacaq cihazların gücü toplanır və onların eyni anda işləmə ehtimalı nəzərə alınır. Televizor və modemlə elektrik sobası və su qızdırıcısının yükü müqayisə edilə bilməz. Güclü cihazlar üçün ayrıca xətt çəkilməsi daha təhlükəsizdir. Elektrik avadanlıqlarının qoşulması zamanı istehsalçı gücü və işə düşmə cərəyanı nəzərə alınmalıdır.
Kabel uzandıqca müqavimət və gərginlik itkisi artır. Həyət evi, qaraj, su nasosu, bağ işıqlandırması və uzaq əlavə tikililərə çəkilən xətlərdə yalnız cərəyan deyil, xətt uzunluğu da hesablanmalıdır. Kabel çox nazik seçilərsə cihaz ucunda gərginlik aşağı düşə, motor və kompressor qıza bilər.
İstilik izolyasiyasının içindən, qapalı borudan və sıx kabel kanalından keçən xətt açıq çəkilən kabel kimi soyumur. Mətbəx, hamam, zirzəmi və açıq hava kimi zonalarda nəm və temperatur da kabel tipinə təsir edir. İzolyasiya materialı və qoruyucu boru istifadə yerinə uyğun olmalıdır.
İşıqlandırma xəttinin yükü adətən rozetka qrupundan aşağıdır. Rozetkalara isə istifadəçi sonradan güclü cihaz qoşa bilər. Qrupların ayrılması həm kabel və avtomat seçimini dəqiqləşdirir, həm də bir nasazlıq zamanı bütün evin enerjisiz qalmasının qarşısını alır.
Yeni mənzil və təmir layihəsində mətbəx, hamam, kondisioner və ümumi rozetkalar ayrıca planlanmalıdır. Köhnə xətt yeni cihaz yükünə uyğun deyilsə elektrik xətlərinin çəkilməsi və yenilənməsi kabel hesabına əsasən aparılmalıdır.
Avtomatın əsas işi kabeli artıq yük və qısaqapanmadan qorumaqdır. Buna görə avtomat nominalı kabelin təhlükəsiz daşıma qabiliyyətindən yüksək seçilməməlidir. Nazik kabelə böyük avtomat qoyulduqda xətt qızsa belə avtomat gec reaksiya verə bilər. Bu, divar içində gizli yanğın riski yaradır.
Avtomat tez-tez atırsa onu böyütməzdən əvvəl yük, kabel kəsiyi və bağlantılar yoxlanmalıdır. Avtomatların quraşdırılması və dəyişdirilməsi yalnız ölçmə və hesablamadan sonra edilməlidir. RCD və differensial avtomat da elektrik sızmasına qarşı ayrıca seçilir.
Kabel və rozetkaların qızması, plastik qoxusu, işıqların güclü cihaz işə düşəndə zəifləməsi, avtomatın gecikmə ilə atması və cihazların qeyri-sabit işləməsi xəttin zəif olduğunu göstərə bilər. Bəzən kabel ölçüsü normal olsa da, boş klemens və keyfiyyətsiz birləşmə eyni əlamətləri yaradır.
Gərginlik düşməsi və titrəmə varsa gərginlik problemlərinin diaqnostikası aparılmalıdır. Yanıq qoxusu və qaralma görünürsə xətti istifadə etməyin. Qısaqapanma riski üçün qısaqapanmaların aradan qaldırılması üzrə təcili müdaxilə lazım ola bilər.
Mis kabel məişət elektrik xətlərində yaxşı keçiricilik, elastiklik və etibarlı kontakt xüsusiyyətinə görə geniş istifadə olunur. Alüminium daha yüngüldür, lakin eyni yük üçün fərqli kəsik və xüsusi bağlantı qaydası tələb edə bilər. Mis və alüminium naqillər birbaşa burma üsulu ilə birləşdirilməməlidir; uyğun keçid klemensi istifadə olunmalıdır.
Köhnə alüminium xəttə yeni mis kabel əlavə edilərkən birləşmə nöqtələri xüsusi diqqətlə hazırlanmalıdır. Oksidləşmə və istilik genişlənməsi kontaktı zəiflədə bilər. Xətt çox köhnə və bir neçə yerdən birləşməlidirsə, tam yenilənmə daha etibarlı olur.
Usta cihaz siyahısını, ümumi və eyni vaxtlı yükü, xətt uzunluğunu, faza sayını, montaj üsulunu və gələcək ehtiyatı qiymətləndirir. Sonra kabel tipi və kəsiyi seçilir, uyğun avtomat, RCD və şit qrupu müəyyən edilir. Mövcud xəttdə isə real cərəyan, gərginlik itkisi, qızma və klemenslər ölçülür.
Düzgün kabel seçimi təkcə cihazın işləməsini deyil, xəttin uzun illər təhlükəsiz qalmasını təmin edir. Kabel, avtomat və rozetka bir sistem kimi hesablanmalı, elektrik panelində qruplar səliqəli ayrılmalıdır. Bu yanaşma qızma, avtomat atması və gələcək cihaz artımından yaranan problemləri azaldır.
