Mənzildə elektrik yükü düzgün hesablanmadıqda rozetkalar qızır, avtomat tez-tez atır, işıqlar titrəyir və cihazlar qeyri-sabit işləməyə başlayır. Yeni təmir zamanı rozetka sayını artırmaq, mətbəxə əlavə texnika qoşmaq və ya kondisioner, su qızdırıcısı, elektrik sobası kimi güclü cihazlar quraşdırmaq planlaşdırılırsa, əvvəlcə xəttin real yükü hesablanmalıdır. Elektrik sistemi yalnız cihazların işləməsi üçün deyil, təhlükəsiz işləməsi üçün də planlaşdırılmalıdır.
Bir çox mənzildə problem sonradan görünür: eyni rozetka qrupuna paltaryuyan, qabyuyan, mikrodalğalı soba və elektrik çaydanı qoşulur, sonra avtomat atır və ya rozetka qızır. Bəzən istifadəçi daha böyük avtomat qoymağı düşünür, amma kabel kəsiyi uyğun deyilsə bu, təhlükəni artırır. Düzgün yol yükü hesablamaq, qrupları ayırmaq və hər xətt üçün uyğun kabel, avtomat və qoruma seçməkdir. Peşəkar baxış üçün elektrik xidmətləri bölməsinə baxa və ya elektrik ustası sifarişi verə bilərsiniz.
Elektrik yükü xəttə qoşulan cihazların birlikdə istifadə etdiyi gücü göstərir. Sadə formada hər cihazın gücü vattla ölçülür və xəttdən keçən cərəyan bu gücə görə artır. Məsələn, elektrik sobası, kondisioner, su qızdırıcısı və qızdırıcı kimi cihazlar adi telefon adapteri və televizordan qat-qat çox yük yaradır. Bu cihazlar eyni qrupda toplandıqda xətt tez yüklənə bilər.
Yük hesablanarkən yalnız cihazların adı deyil, onların eyni vaxtda işləmə ehtimalı da nəzərə alınır. Mətbəxdə bir neçə güclü cihaz eyni anda işləyə bilər, hamamda su qızdırıcısı və paltaryuyan ayrıca qoruma tələb edə bilər, qonaq otağında isə televizor, modem və kompüter daha stabil gərginlik istəyir. Buna görə elektrik planı otaq-otaq və cihaz-cıhaz düşünülməlidir.
Güclü və uzun müddət işləyən avadanlıqlar adətən ayrıca xəttlə daha təhlükəsiz olur. Su qızdırıcısı, kondisioner, elektrik sobası, bişirmə paneli, paltaryuyan, qabyuyan, kombi, su nasosu və böyük mətbəx texnikası buna nümunədir. Bu cihazlar ümumi rozetka xəttinə qoşulduqda həm rozetka, həm kabel, həm də avtomat yüklənir.
Ayrıca xəttin üstünlüyü odur ki, yük daha dəqiq qorunur və nasazlıq bir qrupda məhdud qalır. Məsələn, kondisioner xəttində problem olarsa, bütün mənzil deyil, yalnız həmin xətt ayrılır. Belə planlama üçün elektrik avadanlıqlarının təhlükəsiz qoşulması xidməti uyğun seçimdir.
Mənzildə elektrik yükü düzgün bölünməyibsə, sistem bunu bir neçə əlamətlə göstərir. Bu əlamətlərə vaxtında reaksiya vermək cihazların və xətlərin qorunmasına kömək edir.
Avtomatın atması hər zaman pis deyil; o, xətti qorumağa çalışır. Amma eyni qrupda güclü cihazlar qoşulduqda avtomat tez-tez atırsa, yük düzgün bölünməyib. Bu halda avtomatı böyük nominala dəyişmək əvəzinə, kabel kəsiyi və real yük yoxlanmalıdır. Lazım gələrsə avtomatların quraşdırılması və dəyişdirilməsi düzgün hesablama ilə aparılmalıdır.
Rozetka, fiş, uzatma kabeli və ya divar içindəki xətt qızırsa, bu artıq yük və ya zəif kontakt əlaməti ola bilər. Qızma davam etdikdə izolyasiya zədələnir və qısaqapanma riski artır. Bu cür hallarda rozetka və açarların yoxlanması gecikdirilməməlidir.
Güclü cihaz işə düşəndə işıqlar zəifləyirsə, modem və ya televizor yenidən başlayırsa, xəttdə gərginlik düşməsi və ya zəif bağlantı ola bilər. Bu problem yalnız cihazda deyil, elektrik şitində, paylayıcı qutuda və ya giriş xəttində də yarana bilər. Dəqiq səbəb üçün gərginlik problemlərinin diaqnostikası aparılmalıdır.
Avtomat kabeli qorumaq üçün seçilir. Bu o deməkdir ki, avtomatın nominalı cihazın gücünə görə deyil, xəttin kabel kəsiyinə və montaj şəraitinə görə uyğunlaşdırılmalıdır. Nazik kabelə böyük avtomat qoymaq təhlükəlidir, çünki kabel həddindən artıq yüklənə və avtomat vaxtında reaksiya verməyə bilər. Əksinə, düzgün seçilmiş avtomat xətti yüklənmədən qoruyur.
Kabel kəsiyi seçilərkən xəttin uzunluğu, montaj üsulu, cihaz gücü, eyni vaxtda işləmə ehtimalı və gələcək ehtiyat nəzərə alınır. Yeni təmir zamanı bu hesablamalar əvvəlcədən aparılsa, sonradan divarı yenidən qırmağa ehtiyac qalmaz. Köhnə xətlərdə isə elektrik xətlərinin çəkilməsi və yenilənməsi daha təhlükəsiz nəticə verə bilər.
Düzgün şit planında işıqlandırma, ümumi rozetkalar, mətbəx cihazları, hamam avadanlığı, kondisioner və digər güclü cihazlar ayrıca qruplara bölünür. Hər qrupun avtomatı, RCD və ya differensial qoruması öz funksiyasına uyğun seçilir. Belə sistemdə problem bir xəttdə yarananda bütün mənzili söndürmür və nasazlığı tapmaq daha asan olur.
Şitdə qarışıq bağlantılar, boş klemenslər, uyğun olmayan avtomatlar və qeyri-səliqəli qruplaşdırma varsa, yük hesabı kağız üzərində düzgün olsa belə sistem təhlükəli qala bilər. Buna görə elektrik panelinin yığılması və təmiri peşəkar şəkildə görülməlidir.
Yeni təmirə başlamazdan əvvəl, mətbəx texnikası artırılanda, kondisioner və su qızdırıcısı qoşulanda, avtomat tez-tez atanda, rozetkalar qızanda və ya işıqlar titrəyəndə elektrik yükü hesablanmalıdır. Bu, yalnız nasazlığı aradan qaldırmaq üçün deyil, gələcəkdə təhlükəsiz istifadə üçün vacibdir.
Peşəkar elektrik ustası cihaz siyahısını, mövcud kabel kəsiyini, şitdəki avtomatları, rozetka qruplarını və real istifadə ssenarisini yoxlayır. Sonra hansı xəttin qalacağını, hansının yenilənəcəyini və hansı cihaz üçün ayrıca qoruma lazım olduğunu müəyyən edir. Düzgün elektrik yükü hesablanması mənzildə həm rahatlığı, həm də təhlükəsizliyi artırır.
