Nul xəttinin qırılması və ya zəifləməsi ev elektrik sistemində ən təhlükəli nasazlıqlardan biridir. Bir fazalı xəttdə nul bağlantısı itəndə rozetka və işıqlar işləməyə bilər, zəif kontakt olduqda isə cihazlar qeyri-sabit işləyə bilər. Üç fazalı sistemdə ümumi nul qırılarsa vəziyyət daha ciddi olur: fazalar üzrə gərginlik balansı pozula, bəzi xətlərdə gərginlik kəskin arta, digərlərində isə azala bilər. Bu, televizor, soyuducu, kombi, kompüter və digər elektron cihazların sıradan çıxmasına səbəb ola bilər.
Nul problemi bəzən işıqların qəfil güclənib zəifləməsi, lampaların yanması, cihazların öz-özünə sönməsi, şitdən səs gəlməsi və rozetkalarda qeyri-sabit gərginliklə özünü göstərir. Belə əlamətlər varsa, cihazları ayırmaq və xətti peşəkar ustaya yoxlatmaq lazımdır. Peşəkar yardım üçün elektrik xidmətləri bölməsinə baxa və ya elektrik ustası sifarişi verə bilərsiniz.
Məişət elektrik dövrəsində faza enerji gətirir, nul isə cərəyanın geri qayıtması üçün yol yaradır. Nul işləyən dövrədə cərəyan daşıyır və bağlantısı zəif olduqda qızma, elektrik qövsü və gərginlik dəyişməsi yarana bilər. Nul xətti şitdə, sayğacdan sonrakı bağlantıda, paylayıcı qutuda, rozetkada və ya bina girişində zədələnə bilər.
Ən çox rast gəlinən səbəblər boş klemens, oksidləşmiş birləşmə, köhnə alüminium naqil, artıq yük, yanlış montaj və kabelin mexaniki zədələnməsidir. Zəif sıxılmış nul klemensi yük altında qızır, izolyasiyanı zədələyir və zamanla tam əlaqəni itirə bilər. Köhnə binalarda paylayıcı qutulardakı burma birləşmələr və şitdəki köhnə şinalar da risk yaradır.
Təmir zamanı xəttin səhv kəsilməsi və fərqli qrupların nul xətlərinin qarışdırılması da nasazlıq yarada bilər. Köhnə kabel sistemi etibarlı deyilsə, elektrik xətlərinin çəkilməsi və yenilənməsi daha təhlükəsiz həll olur.
Nul problemi həmişə bütün işıqların sönməsi ilə başlamır. Bəzən xətt qismən əlaqə saxlayır və əlamətlər cihazların davranışında görünür.
Lampaların parlaqlığı səbəbsiz dəyişirsə, bəzi otaqlarda işıq güclənir, digərlərində zəifləyirsə, xüsusilə üç fazalı sistemdə ümumi nul problemi ola bilər. Gərginlik problemlərinin diaqnostikası ilə faza-nul ölçmələri aparılmalıdır.
Televizor, modem, kombi və kompüter kimi elektron avadanlıqlar qeyri-sabit gərginliyə həssasdır. Gərginlik təhlükəli səviyyəyə qalxarsa cihazın qoruyucusu, adapteri və elektron platası zədələnə bilər. Bir neçə cihaz eyni anda nasazlıq göstərirsə, onları təkrar qoşmaq olmaz.
Boş nul klemensi qızaraq plastik hissələri və izolyasiyanı əridə bilər. Elektrik şitindən çırtıltı, yanıq qoxusu və ya istilik gəlirsə, paneli özünüz açmaq əvəzinə giriş avtomatını təhlükəsiz şəkildə ayırmaq və usta çağırmaq lazımdır.
Üç fazalı ev və obyektlərdə bir fazalı cihazlar fazalarla ümumi nul arasında qoşulur. Fazalar üzrə yüklər bərabər olmadığından ümumi nul itəndə cihazların üzərindəki gərginlik sabit qalmaya bilər. Bir qrupda gərginlik yüksələrkən digər qrupda aşağı düşə bilər. Yüksək gərginlik cihazları yandıra, aşağı gərginlik isə motor və kompressorları qızdıra bilər.
Fazalar üzrə yük balanslı bölünməli, nul şinası və giriş bağlantıları etibarlı olmalı, şit düzgün yığılmalıdır. Elektrik panelinin yığılması və təmiri zamanı nul, torpaqlama və faza xətləri ayrıca yoxlanmalıdır.
Düzgün seçilmiş gərginlik relesi təhlükəli yüksəlmə və düşmə gördükdə xətti ayıra bilər, lakin zəif klemensi və qırılmış naqili təmir etmir. Əsas nasazlıq tapılmalı, yanmış bağlantılar yenilənməlidir. Avtomat da nul qırılmasına hər zaman reaksiya vermir, çünki qısaqapanma və ya nominaldan artıq cərəyan yaranmaya bilər.
Qoruma avtomat, RCD, gərginlik relesi, sağlam torpaqlama və keyfiyyətli bağlantılardan birlikdə qurulmalıdır. Avtomatların quraşdırılması və dəyişdirilməsi kabel və yük hesabına uyğun aparılmalıdır.
İşıqlar qeyri-adi dərəcədə güclənirsə, bir neçə cihaz eyni anda sönürsə və ya şitdən qoxu gəlirsə, həssas cihazları ayırın. Təhlükəsiz mümkündürsə mənzilin giriş avtomatını söndürün. Rozetka, qutu və şit qapaqlarını açıb naqillərə toxunmayın; nul xəttində gözlənilməyən gərginlik ola bilər.
Usta faza-nul gərginliklərini, nul şinasını, giriş kabelini, paylayıcı qutuları və problemli qrupları yoxlayır. Boş və yanmış klemenslər dəyişdirilir, kabel zədəsi bərpa olunur, yük balansı ölçülür. Qızma qısaqapanmaya çevrilibsə, qısaqapanmaların aradan qaldırılması tələb oluna bilər.
Lampalar ardıcıl yanırsa, işıq səviyyəsi kəskin dəyişirsə, bir neçə cihaz eyni anda nasazlıq göstərirsə, elektrik şiti qızırsa və ya yanıq qoxusu gəlirsə, gecikməyin. Nul xəttinin qırılması cihaz itkisi, elektrik vurması və yanğın riski yarada bilən ciddi nasazlıqdır.
Sağlam klemenslər, düzgün şit yığımı, balanslı yük və uyğun qoruyucu cihazlar riski azaldır. Ən təhlükəsiz yanaşma əlamətləri görən kimi xətti ayırmaq və peşəkar diaqnostika aparmaqdır.
