Generator qoşulması evdə işıq kəsiləndə rahatlıq verən, amma səhv qurulduqda ciddi təhlükə yarada bilən elektrik işidir. Generatoru sadəcə uzadıcı ilə ev şəbəkəsinə qoşmaq və ya panelə qeyri-peşəkar müdaxilə etmək həm cihazları, həm elektrik xəttini, həm də binanın ümumi şəbəkəsini riskə ata bilər. Ona görə generator sistemi əvvəlcədən planlanmalı, yük hesablanmalı və təhlükəsiz keçid sxemi seçilməlidir.
Ən doğru başlanğıc peşəkar elektrik xidməti ilə mövcud panelin və evdəki əsas yüklərin yoxlanmasıdır. Generatorun gücü, qoşulacaq cihazlar, kabel kəsiyi, avtomat seçimi və keçid mexanizmi bir-biri ilə uyğun olmalıdır. Əks halda işıq kəsiləndə kömək etməli olan sistem özü nasazlıq mənbəyinə çevrilə bilər.
Generator evə alternativ enerji mənbəyi verir. Bu o deməkdir ki, elektrik panelində iki mənbə - şəhər şəbəkəsi və generator - düzgün ayrılmalıdır. Əgər ayrılma düzgün qurulmazsa, generator enerjisi ümumi şəbəkəyə geri qayıda bilər. Bu həm təmir briqadaları, həm qonşu xətlər, həm də generatorun özü üçün təhlükəlidir.
Geri qidalanma generatorun enerjisinin ev panelindən çıxıb şəhər şəbəkəsinə ötürülməsidir. Bu çox təhlükəli haldır və mütləq qarşısı alınmalıdır. Bunun üçün xüsusi keçid açarı, avtomatik transfer sistemi və ya uyğun mexaniki kilidləmə istifadə olunur. Belə sistemlər təsadüfi qoşulmanı yox, təhlükəsiz və idarə olunan keçidi təmin edir.
Avtomat keçid sistemi əsas şəbəkə kəsildikdə generator xəttinin təhlükəsiz şəkildə qoşulmasına, şəbəkə qayıtdıqda isə yenidən normal rejimə keçməyə imkan verir. Bəzi sistemlər tam avtomatik, bəziləri isə əl ilə idarə olunan olur. Hər iki halda məqsəd eynidir: iki enerji mənbəyi eyni anda panelə qoşulmamalıdır.
Keçid sisteminin seçimi generatorun gücünə, evin elektrik panelinə və istifadə olunan cihazlara görə aparılmalıdır. Bu mərhələdə elektrik panellərinin yığılması və təmiri üzrə baxış vacibdir, çünki köhnə və qarışıq panel təhlükəsiz generator qoşulmasına uyğun olmaya bilər.
Generator seçərkən bütün evi eyni anda işlətmək həmişə praktik deyil. Əsas yüklər əvvəlcədən seçilməlidir: soyuducu, işıqlandırma, kombi, modem, su nasosu, təhlükəsizlik sistemi və zəruri rozetka xətləri. Elektrik sobası, su qızdırıcısı, kondisioner və digər yüksək güclü cihazlar generator gücünü tez doldura bilər. Ona görə prioritet siyahı qurulmalıdır.
Soyuducu, nasos və kondisioner kimi motorlu cihazlar işə düşəndə qısa müddət ərzində daha çox cərəyan çəkə bilər. Generator yalnız nominal gücə görə seçilərsə, start anında yüklənə və sönə bilər. Usta cihazların real işləmə və başlanğıc yükünü nəzərə almalıdır.
Generator xətti üçün kabel kəsiyi generator gücünə, məsafəyə və yükə uyğun seçilməlidir. Nazik və ya keyfiyyətsiz kabel qızma, gərginlik düşməsi və kontakt problemi yarada bilər. Əgər generator çöldə yerləşirsə, kabel marşrutu rütubət, mexaniki zədə və temperatur dəyişməsinə qarşı qorunmalıdır. Bu iş elektrik xətlərinin çəkilməsi və yenilənməsi qaydalarına uyğun aparılmalıdır.
Generator xəttində avtomat seçimi kabeli və sistemi qorumaq üçündür. Avtomat generatorun və kabelin imkanlarına uyğun olmalıdır. Həddindən artıq böyük avtomat qoymaq təhlükəsizlik yaratmır; əksinə, kabel qızanda qoruma gecikə bilər. Buna görə avtomatların quraşdırılması və dəyişdirilməsi yük hesabı ilə birlikdə aparılmalıdır.
Qoruma yalnız avtomatdan ibarət deyil. Torpaqlama, düzgün bağlantı, kabel sıxlığı, keçid mexanizmi və panel içində səliqəli iş də sistemin təhlükəsizliyinə təsir edir. Generator qoşulmasında hər zəif kontakt gələcəkdə qızma və qoxu yarada bilər.
Generatoru evə adi rozetka vasitəsilə geri qidalandırmaq təhlükəli və səhv yanaşmadır. Bu, həm paneldə nəzarətsiz enerji yarada, həm də şəbəkəyə geri enerji ötürə bilər. Tək bir cihazı generatora qoşmaq üçün uyğun uzadıcıdan istifadə edilə bilər, amma evin daxili elektrik sistemini generatorla işlətmək üçün panel səviyyəsində düzgün keçid həlli lazımdır.
Əgər generator yalnız bir-iki cihaz üçün istifadə olunacaqsa, həmin cihazların rozetkası, fişi və kabeli sağlam olmalıdır. Qızan və boş rozetkalar əvvəlcə bərpa edilməlidir. Lazım olduqda rozetka və açarların quraşdırılması və dəyişdirilməsi generator istifadəsindən əvvəl aparılmalıdır.
Generatorun verdiyi gərginlik modeldən, yükdən və texniki vəziyyətdən asılı olaraq dəyişə bilər. Həssas elektronika, modem, kompüter və kombi üçün sabit gərginlik vacibdir. İşıqlar generatorla işləyəndə titrəyirsə və ya cihazlar sönürsə, yük və generator çıxışı yoxlanmalıdır. Bu halda gərginlik problemlərinin diaqnostikası və həlli faydalıdır.
Generator işləyərkən səs, istilik və qaz çıxışı yaradır. Qapalı otaqda işlədilməsi təhlükəlidir. Elektrik baxımından da generatorun yerləşdiyi yer kabel marşrutuna, rütubətə və mexaniki zədəyə görə seçilməlidir. Generator yağışdan qorunmalı, amma havalandırması bağlanmamalıdır. Elektrik kabeli su yığılan yerdən, qapı aralığından və keçid yolundan keçirilməməlidir.
Generator sistemi səhv qoşularsa, qısaqapanma, avtomat atması, kabel qızması və cihaz nasazlığı yarana bilər. Qoxu, qığılcım, paneldən səs və ya fişin isinməsi varsa, generator dərhal söndürülməlidir. Qısaqapanmaların aradan qaldırılması yalnız görünən zədəni dəyişmək yox, sxemin və qorumanın düzgünlüyünü yoxlamaq deməkdir.
Generator, transfer açarı, UPS, stabilizator və digər ehtiyat enerji avadanlıqları birlikdə işləyə bilər, amma bu sistemlər təsadüfi qoşulmamalıdır. Hər cihazın gücü, qoruması və qoşulma yeri aydın olmalıdır. Elektrik avadanlıqlarının qoşulması zamanı panel, kabel, avtomat və yük birlikdə qiymətləndirilməlidir.
Generator almağı və ya mövcud generatoru ev panelinə qoşmağı planlayırsınızsa, əvvəlcə hansı cihazları işlətmək istədiyinizi yazın. Generator gücünü, modelini və yerləşmə yerini qeyd edin. Paneldə hansı xətlərin vacib olduğunu müəyyənləşdirin. Daha sonra sifariş göndərərək elektrik ustasının panel və yük hesabı aparmasını təşkil edin.
Generator qoşulması sadə uzadıcı məsələsi deyil, evin elektrik təhlükəsizliyi ilə bağlı tam sistem işidir. Düzgün avtomat keçid, uyğun kabel, sağlam panel, qorunan rozetka və real yük hesabı olmadan generator təhlükə yarada bilər. Peşəkar planlama isə işıq kəsiləndə evin vacib cihazlarını daha təhlükəsiz və sabit şəkildə işlətməyə kömək edir.
