Elektrik şitində avtomatın qızması ev elektrik sistemində ciddi xəbərdarlıq siqnalıdır. Avtomat normal iş zamanı bir qədər ilıq ola bilər, amma əllə hiss edilən güclü qızma, yanıq qoxusu, qapaqda rəng dəyişməsi, çırtıltı səsi və tez-tez atma artıq təhlükəli vəziyyətə işarə edir. Bu problem yalnız avtomatın özü ilə bağlı olmaya bilər; səbəb artıq yük, boş kontakt, zəif klemens, nazik kabel, səhv nominal və ya şitdə yanlış yığılmış bağlantı ola bilər.
Avtomat qızırsa, onu daha böyük nominala dəyişmək həll deyil. Əksinə, kabel kəsiyi uyğun deyilsə, böyük avtomat xətti qorumasız qoya və yanğın riskini artıra bilər. Ona görə əvvəlcə qızmanın mənbəyi tapılmalıdır: problem avtomatın girişindədir, çıxışında, rozetka qrupunda, paylayıcı qutuda, yoxsa qoşulan cihazların ümumi yükündə? Peşəkar yoxlama üçün elektrik xidmətləri bölməsinə baxa və ya elektrik ustası sifarişi verə bilərsiniz.
Avtomatın qızmasının ən yayılmış səbəbi xəttdən keçən cərəyanın normaldan çox olmasıdır. Məsələn, bir rozetka qrupuna eyni anda qızdırıcı, ütü, mikrodalğalı soba, paltaryuyan və digər güclü cihazlar qoşulursa, avtomat və naqil yüklənir. Uzun müddət belə işləmə həm avtomatı, həm də kabel birləşmələrini qızdırır. Bu halda yalnız avtomatı dəyişmək yox, yükün necə bölündüyünü yoxlamaq lazımdır.
İkinci böyük səbəb boş kontaktdır. Avtomatın vintli klemensi tam sıxılmayıbsa, naqil düzgün oturmayıbsa və ya zamanla boşalıbsa, həmin nöqtədə müqavimət artır və istilik yaranır. Bu istilik avtomat korpusunda, şinada və elektrik şitinin içində yayıla bilər. Belə problemlərdə elektrik panelinin yığılması və təmiri təhlükəsiz həll üçün vacibdir.
Elektrik şitində qızma bəzən aydın görünür, bəzən isə yalnız dolayı əlamətlərlə özünü göstərir. Bu əlamətlərə vaxtında reaksiya vermək ciddi zərərin qarşısını ala bilər.
Əgər avtomatın üstü digər avtomatlardan xeyli isti hiss olunursa, bu xəttdə artıq yük və ya zəif kontakt ola bilər. Şitin qapağını açmadan da bəzən istilik hiss edilir. Bu zaman avtomatı təkrar-təkrar qaldırmaq və ya üzərinə əlavə yük qoşmaq düzgün deyil. Xəttin hansı cihazlarla yükləndiyi və naqil kəsiyi yoxlanmalıdır.
Plastik yanığına bənzər qoxu, avtomat ətrafında saralma, qaralma və ya ərimə izləri varsa, bu artıq təhlükəli mərhələdir. Belə halda uyğun qrupun avtomatını söndürmək və peşəkar usta çağırmaq lazımdır. Yanmış klemens toxunanda qırıla və qısaqapanma yarada bilər.
Avtomatın tez-tez atması artıq yük, qısaqapanma, cihaz nasazlığı və ya zəif kontaktla bağlı ola bilər. Əgər hər dəfə eyni cihaz qoşulanda atırsa, cihaz və onun xətti ayrıca yoxlanmalıdır. Qısaqapanma əlamətləri varsa, qısaqapanmaların aradan qaldırılması üzrə diaqnostika gecikdirilməməlidir.
Avtomat kabeli qorumaq üçün seçilir. Yəni avtomatın nominalı qoşulan cihazın istəyi ilə yox, xəttin kabel kəsiyi və istifadə məqsədi ilə uyğunlaşmalıdır. Nazik kabelə böyük avtomat qoyulsa, kabel yüklənə və qıza bilər, avtomat isə vaxtında atmaya bilər. Bu, gizli yanğın risklərindən biridir.
Bəzi hallarda istifadəçi “avtomat atmasın” deyə daha böyük avtomat istəyir. Bu yanaşma təhlükəlidir. Əgər xəttin yükü böyükdürsə, doğru həll ayrıca xətt çəkmək, yükü bölmək və kabel kəsiyini uyğun seçməkdir. Bu cür işlər üçün elektrik xətlərinin çəkilməsi və yenilənməsi daha sağlam seçimdir.
Şitdə boş kontakt rozetkadakı zəif kontaktdan daha təhlükəli ola bilər, çünki burada bütün otaq və ya bir neçə xəttin yükü toplanır. Avtomat girişində və ya çıxışında naqil tam oturmadıqda istilik artır, klemens yanır, şina zədələnir və qonşu avtomatlara da təsir edə bilər. Bu problem bəzən çırtıltı səsi və yanıq qoxusu ilə müşahidə olunur.
Şitdəki bağlantılar elektrik kəsilmədən açılmamalı və əl ilə yoxlanmamalıdır. Peşəkar usta əvvəlcə gərginliyi ayırır, sonra klemensləri, şinaları, avtomatları, RCD-ni və giriş xəttini yoxlayır. Əgər gərginlik dalğalanması və zəif kontakt birlikdə müşahidə olunursa, gərginlik problemlərinin diaqnostikası da aparılmalıdır.
Elektrik ustası əvvəlcə hansı avtomatın qızdığını və həmin avtomatın hansı xətti qoruduğunu müəyyən edir. Sonra yük altında ölçmə aparılır, avtomatın nominalı, kabel kəsiyi, klemens sıxlığı və xəttin qoşulduğu cihazlar yoxlanır. Əgər avtomat zədələnibsə, eyni və ya uyğun nominalda keyfiyyətli avtomatla əvəz olunur. Əgər kabel və yük uyğun deyilsə, xətt yenidən planlaşdırılır.
Bəzən problem tək avtomatda yox, şitin ümumi yığılmasında olur: sıxılmış naqillər, qarışıq nul xətləri, keyfiyyətsiz şina, köhnə RCD və ya yanlış qruplaşdırma qızmanı təkrarladır. Belə hallarda avtomatların quraşdırılması və dəyişdirilməsi ilə yanaşı panelin tam səliqəyə salınması daha etibarlı nəticə verir.
Avtomat çox qızırsa, yanıq qoxusu gəlirsə, şitdən çırtıltı səsi eşidilirsə, qapaqda qaralma varsa, avtomat qaldırılan kimi yenə atırsa və ya həmin xəttə qoşulan cihazlar qeyri-sabit işləyirsə, gecikməyin. Mümkünsə həmin qrupun yükünü azaldın və avtomatı söndürün. Şiti açıb naqillərə toxunmaq təhlükəlidir.
Elektrik şitində avtomat qızması kiçik narahatlıq kimi görünə bilər, amma əslində artıq yük və zəif kontaktın ciddi xəbərdarlığıdır. Düzgün diaqnostika, uyğun nominal, sağlam klemens, doğru kabel kəsiyi və səliqəli panel yığımı ev elektrik sisteminin təhlükəsizliyini artırır. Problemi qoxu və qızma mərhələsində həll etmək, yanmış şiti bərpa etməkdən daha təhlükəsiz və sərfəlidir.
