Elektrik şitindən səs, xışıltı, vızıltı və ya zəif çırtıltı gəlirsə, bunu normal hal kimi qəbul etmək olmaz. Bəzən səs yüngül transformator vibrasiyası kimi görünsə də, çox vaxt səbəb boş kontakt, avtomat qızması, həddindən artıq yük, zəif sıxılmış klemens və ya nasaz qoruma elementidir. Elektrik şitindən səs gəlirsə, paneli açıb özünüz toxunmaq yox, yükü azaltmaq və peşəkar yoxlama çağırmaq daha təhlükəsizdir.
Şitdə səs problemi vaxtında yoxlanmasa, kontakt daha da qızır, izolyasiya zəifləyir və qısaqapanma riski artır. Bu əlamət yanıq qoxusu, avtomatın isinməsi, işıqların titrəməsi və ya cihazların səbəbsiz sönməsi ilə birlikdə görünürsə, vəziyyət daha ciddidir. Belə hallarda elektrik panellərinin yığılması və təmiri üzrə diaqnostika gecikdirilməməlidir.
Şitdən gələn səsin ən yayılmış səbəbi boş və zəif kontaktlardır. Naqil ucu avtomata tam sıxılmayıbsa, klemens oksidləşibsə və ya kabel ucu düzgün hazırlanmayıbsa, yük altında mikro qığılcımlanma və vibrasiya yarana bilər. Bu, xışıltı və ya çırtıltı kimi eşidilir. Kontakt zəiflədikcə istilik artır və problem öz-özünə düzəlmir.
İkinci səbəb həddindən artıq yükdür. Bir avtomata çoxlu rozetka, mətbəx cihazı, kondisioner, su qızdırıcısı və ya nasos qoşulubsa, xətt yüklənir. Avtomat atmaya da bilər, amma qızma və səs başlaya bilər. Əgər paneldə qruplar qarışıqdırsa, elektrik xətlərinin çəkilməsi və yenilənməsi ilə yük bölgüsü yenidən qurulmalıdır.
Yüngül vızıltı bəzi rele, kontaktor və transformatorlarda ola bilər, amma məişət elektrik şitində davamlı və artan səs risk siqnalıdır. Çırtıltı, xışıltı və yanıq qoxusu isə daha təhlükəlidir; bu, zəif kontakt və qığılcımlanma ehtimalını göstərir. Səsin növünü ayırmaq üçün panel yük altında yoxlanmalı və qızan nöqtələr ölçülməlidir.
Avtomatın qızması bəzən onun nasazlığı, bəzən kabel ucunun boş olması, bəzən də xəttin həddindən artıq yüklənməsi ilə bağlı olur. Avtomatın korpusu isti, rəngi saralmış və ya ətrafında plastik qoxusu varsa, həmin qrup söndürülməli və yoxlanmalıdır. Avtomatı ölçmədən daha böyüyü ilə dəyişmək təhlükəlidir.
Avtomat seçimi kabelin imkanına uyğun aparılmalıdır. Kabel zəifdirsə, böyük avtomat təhlükəni gizlədir və kabel qızmağa davam edir. Lazım gəldikdə avtomatların quraşdırılması və dəyişdirilməsi peşəkar ölçmə ilə edilməlidir.
Boş kontakt bəzən gözlə görünmür. Usta paneldə naqil uclarını, klemensləri, avtomat giriş-çıxışlarını və sıfır/torpaqlama baralarını yoxlayır. Yük altında gərginlik düşməsi, lokal qızma və izolyasiya rəng dəyişikliyi əsas əlamətlərdəndir. Naqil birləşmələri ilə bağlı risklər üçün naqil birləşmələri və klemens riski yazısı da faydalıdır.
Elektrik şitində hər qrupun öz məqsədi olmalıdır: mətbəx, hamam, kondisioner, su qızdırıcısı, rozetkalar və işıqlandırma ayrı-ayrı planlanmalıdır. Bütün ev bir neçə avtomata yığılıbsa, bir xətt həddindən artıq yüklənə bilər. Bu da səs, qızma və avtomat atması kimi problemlərə gətirir.
Yük bölgüsü düzgün olmadıqda nasazlıq tapmaq da çətinləşir. Məsələn, mətbəxdə cihaz işləyəndə şitdən səs gəlir, amma problem rozetkada, paneldə və ya kabel marşrutunda ola bilər. Bu halda gərginlik problemlərinin diaqnostikası və həlli və panel yoxlaması birlikdə aparılmalıdır.
Səs yalnız avtomatdan gəlməyə bilər. Sıfır barasında boş kontakt, torpaqlama xəttində yanlış bağlantı və ya çox yüklənmiş keçid nöqtəsi də problem yarada bilər. Xüsusilə evdə işıqlar titrəyirsə və cihazlar qəribə davranırsa, sıfır xətti xüsusi diqqətlə yoxlanmalıdır. Torpaqlama mövzusu üçün evdə torpaqlamanın vacibliyi yazısına baxmaq olar.
Şitdən yanıq qoxusu gəlirsə, avtomat və ya kabel ucu qızırsa, çırtıltı eşidilirsə, işıqlar titrəyirsə, avtomat tez-tez atırsa və ya paneldə qaralma varsa, bu təcili yoxlama tələb edir. Bu əlamətlərdən biri belə ciddi kontakt problemi və qısaqapanma riski göstərə bilər. Qısaqapanma ehtimalı varsa, qısaqapanmaların aradan qaldırılması işi gecikdirilməməlidir.
Bu vəziyyətdə panelin içində naqillərə toxunmaq, avtomatı bir neçə dəfə yenidən qaldırmaq və ya daha böyük avtomat taxmaq olmaz. Əvvəlcə təhlükəli yüklər söndürülməli, sonra elektrik ustası tərəfindən ölçmə aparılmalıdır.
Peşəkar elektrik ustası əvvəlcə problemin nə vaxt başladığını və hansı cihaz işləyəndə artdığını soruşur. Daha sonra panel yük altında yoxlanır, avtomatların temperaturu, kabel ucları, sıfır və torpaqlama baraları, gərginlik düşməsi və qrup bölgüsü ölçülür. Lazım gəldikdə qruplar ayrılır, boş kontaktlar yenidən hazırlanır və nasaz avtomatlar dəyişdirilir.
Panel köhnədirsə, yalnız bir kontaktı sıxmaq kifayət etməyə bilər. Bəzən şitin tam səliqəyə salınması, qrupların yenidən imzalanması və köhnə avtomatların dəyişdirilməsi lazımdır. Bu cür işlər elektrik xidmətləri çərçivəsində planlı şəkildə aparılmalıdır.
Elektrik şitindən səs gəlməsi kiçik narahatlıq deyil, sistemin xəbərdarlıq siqnalıdır. Boş kontakt, qızan avtomat, yanlış yük bölgüsü və zəif klemens vaxtında aradan qaldırılmasa, daha ciddi nasazlıq yarada bilər. Şitdən xışıltı, çırtıltı və ya yanıq qoxusu gəlirsə, peşəkar yoxlama üçün sifariş göndərə bilərsiniz.
