Köhnə elektrik xətti evdə görünməyən, amma gündəlik təhlükəsizliyə birbaşa təsir edən risklərdən biridir. Rozetka işləyə, işıq yana və cihazlar qoşula bilər, lakin bu, xəttin sağlam olduğu demək deyil. İllərlə yüklənən kabel, boşalan kontakt, köhnə avtomat və zəif panel bağlantısı zamanla qızma, qoxu, avtomat atması və qısaqapanma ehtimalını artırır.
Köhnə mənzildə təmirə başlamazdan əvvəl və ya yeni güclü cihazlar quraşdırılmadan öncə peşəkar elektrik xidməti ilə xəttin vəziyyətini yoxlatmaq daha ağıllıdır. Çünki divarın içində qalan köhnə kabel sonradan yeni mebel, mətbəx texnikası, kondisioner və su qızdırıcısı ilə daha çox yüklənir. Problemi yalnız rozetkanı dəyişməklə həll etmək çox vaxt yetərli olmur.
Əgər evdə avtomat tez-tez atırsa, işıqlar titrəyirsə, rozetka qızırsa, fiş qaralırsa və ya yanıq qoxusu gəlirsə, xəttin ciddi yoxlanması lazımdır. Eyni otaqda bir neçə cihaz işləyəndə gərginlik düşürsə, uzadıcılar həddindən artıq istifadə olunursa və paneldə qızma izi varsa, mövcud sistem müasir yükə uyğun olmaya bilər. Bu əlamətlər təxirə salınmamalıdır.
Kabelin izolyasiyası yaşlandıqca sərtləşə, çatlaşa və istiliyə daha həssas ola bilər. Xüsusilə köhnə alüminium xətlərdə kontaktlar boşaldıqda qızma riski artır. Bu zaman elektrik xətlərinin çəkilməsi və yenilənməsi yalnız rahatlıq deyil, təhlükəsizlik tədbiridir.
Bəzən bir rozetkanı və ya açarı dəyişmək problemi müvəqqəti həll edir. Amma kök səbəb köhnə kabel, səhv yük bölgüsü və ya zəif panel bağlantısıdırsa, nasazlıq başqa nöqtədə yenidən təkrarlanacaq. Təmir konkret zədələnmiş hissəni düzəldir; yenilənmə isə xəttin kabelini, rozetka nöqtələrini, avtomatını və panel bağlantısını birlikdə müasir yükə uyğunlaşdırır.
Əgər evdə təmir gedirsə, divarlar açıqdırsa və yeni mətbəx, hamam, kondisioner və ya ofis zonası planlanırsa, köhnə xətti saxlayıb yalnız görünən hissələri dəyişmək sonradan daha baha başa gələ bilər. Bu mərhələdə düzgün planlama gələcək nasazlıqların qarşısını alır.
Rozetkanın qaralması, fişin boş dayanması, qızma, qığılcım və ya xırda səs köhnə xəttin xəbərdarlığı ola bilər. Bu əlamətlər yalnız rozetka korpusundan deyil, arxadakı kontakt və kabeldən də qaynaqlana bilər. Lazım gəldikdə rozetka və açarların quraşdırılması və dəyişdirilməsi xətt yoxlaması ilə birlikdə aparılmalıdır.
Əgər evdə hər otaqda uzadıcı və çoxgirişli adapter varsa, bu, rozetka planının köhnə istifadə tərzinə uyğun qaldığını göstərir. Müasir evdə şarj cihazları, televizor, kompüter, kondisioner, mətbəx texnikası və kiçik avadanlıqlar daha çox nöqtə tələb edir. Uzadıcı ilə daimi istifadə kontakt qızması və kabel yüklənməsi riskini artırır.
Avtomatın atması bəzən sistemin sizi qoruduğunu göstərir. Amma səbəb tapılmadan avtomatı təkrar qaldırmaq düzgün deyil. Yük çox ola, kabel kəsiyi uyğun gəlməyə, rozetka zədələnə və ya qısaqapanma riski yarana bilər. Avtomatların quraşdırılması və dəyişdirilməsi zamanı avtomatın nominalı kabelin daşıya biləcəyi yükə əsasən seçilməlidir.
Köhnə xəttə daha böyük avtomat qoymaq təhlükəli yanaşmadır. Bu, kabel qızdığı halda qorumanın gecikməsinə səbəb ola bilər. Doğru həll yükün hesablanması, kabelin yoxlanması və ehtiyac varsa ayrıca xətt çəkilməsidir.
Köhnə evlərdə panel tez-tez qarışıq və işarəsiz olur. Hansı avtomatın hansı otağa aid olduğu bilinmir, kontaktlar boşalır və bir neçə xətt eyni qoruma altında qalır. Paneldə qızma izi, yanıq qoxusu və ya boş bağlantı varsa, bütün sistemin təhlükəsizliyi sual altındadır. Elektrik panellərinin yığılması və təmiri köhnə xətt yenilənməsinin əsas mərhələsidir.
Mətbəx texnikası, su qızdırıcısı, kondisioner, elektrik sobası, paltaryuyan və ofis avadanlıqları ümumi köhnə xəttə qoşulduqda yüklənmə artır. Bu cihazlar üçün ayrıca xətt çəkilməsi həm təhlükəsizlik, həm də sabit işləmə baxımından daha doğrudur. Xəttlər funksiyaya görə bölünəndə nasazlıq zamanı problemli sahəni tapmaq da asanlaşır.
Gizli təmir zamanı kabel marşrutları əvvəlcədən çəkilməli, açıq montaj lazım olduqda isə səliqəli və qorunan kanal seçilməlidir. Bu işdə gizli və açıq elektrik xətlərinin montajı evin təmir vəziyyətinə uyğun planlanmalıdır.
Bəli. Zəif kontakt, nazik kabel, uzun xətt və yüklənmiş panel gərginlik düşməsinə səbəb ola bilər. İşıqlar titrəyir, cihazlar yavaş işləyir və adapterlər qızırsa, yalnız şəbəkəni günahlandırmaq olmaz. Gərginlik problemlərinin diaqnostikası və həlli problemin ev daxilindən, paneldən və ya ümumi şəbəkədən gəldiyini ayırmağa kömək edir.
Köhnə kabel izolyasiyası zədələndikdə, rozetka içində kontakt boşaldıqda və ya divar deşilərkən xəttə toxunulduqda qısaqapanma riski artır. Avtomat atır, qığılcım görünür və ya yanıq qoxusu gəlirsə, xətt istifadə edilməməlidir. Qısaqapanmaların aradan qaldırılması yalnız görünən zədəni dəyişmək deyil, xəttin səbəbini tapmaq deməkdir.
Köhnə açarlar xırda səs çıxarırsa, işıqlar yanıb-sönürsə və ya lampa tez sıradan çıxırsa, problem yalnız lampada olmaya bilər. Açardakı kontakt, tavandakı bağlantı və xəttin ümumi vəziyyəti yoxlanmalıdır. İşıqlandırma sistemlərinin quraşdırılması zamanı köhnə bağlantıların yenilənməsi də nəzərə alınmalıdır.
Yeni kondisioner, su qızdırıcısı, elektrik sobası və ya digər güclü cihaz alınanda mövcud köhnə xəttin buna uyğun olub-olmadığı yoxlanmalıdır. Cihazı sadəcə mövcud rozetkaya qoşmaq riskli ola bilər. Elektrik avadanlıqlarının qoşulması xətt, avtomat, kabel və panel birlikdə qiymətləndirildikdə təhlükəsiz olur.
Əgər rozetka qızırsa, qoxu gəlirsə, avtomat atırsa və ya paneldə səs varsa, xətti yükləməyin. Problemli cihazları ayırın, uzadıcıları istifadədən çıxarın və rozetkanı özünüz sökməyin. Hansı şəraitdə nasazlığın yarandığını qeyd edin. Sonra sifariş göndərərək elektrik ustasının baxışını təşkil etmək daha təhlükəsizdir.
Köhnə elektrik xətti evdə gizli risk daşıya bilər və bu risk çox vaxt yalnız nasazlıq yarananda görünür. Düzgün yenilənmə kabelin, rozetkanın, avtomatın, panelin və yük bölgüsünün birlikdə planlanmasıdır. Müasir cihazlarla təhlükəsiz yaşamaq üçün köhnə xətti vaxtında yoxlatmaq və ehtiyac varsa yeniləmək ən sağlam qərardır.
