Elektrik sızması evdə gözlə görünməyən, amma ciddi təhlükə yarada bilən nasazlıqlardan biridir. Cihazın metal gövdəsinə toxunanda yüngül cərəyan hissi, avtomatın səbəbsiz atması, rozetkanın qızması, yanıq iyi və ya nəm zonada qeyri-sabit işləyən avadanlıq elektrik sızmasına işarə edə bilər. Bu problem vaxtında tapılmadıqda həm insan təhlükəsizliyi, həm də cihazların sağlamlığı üçün risk yaradır.
Bu yazıda elektrik sızmasının nə olduğunu, evdə hansı əlamətlərlə özünü göstərdiyini, nəyi təhlükəsiz yoxlamağın mümkün olduğunu və nə zaman peşəkar elektrik xidməti çağırmaq lazım gəldiyini izah edirik. Məqsəd problemi təxminlə yox, ölçmə və düzgün diaqnostika ilə tapmaqdır.
Elektrik sızması cərəyanın nəzərdə tutulmuş xəttdən kənara çıxaraq cihaz gövdəsinə, nəm səthə, zədələnmiş izolyasiyaya və ya zəif bağlantıya yönəlməsidir. Normal halda cərəyan faza və sıfır xətti arasında dövr edir. İzolyasiya zədələnəndə və ya bağlantı səhv olanda cərəyan təhlükəli yolla axa bilər.
Bu hal xüsusilə metal gövdəli cihazlarda, su ilə işləyən avadanlıqlarda, köhnə rozetkalarda və torpaqlaması düzgün olmayan xətlərdə daha risklidir. Elektrik sızması həmişə böyük qığılcım və yanıqla görünmür; bəzən yalnız yüngül cərəyan hissi və ya avtomatın təkrarlanan atması ilə özünü göstərir.
Paltaryuyan, soyuducu, su qızdırıcısı və ya kompüter korpusuna toxunanda yüngül elektrik hiss edirsinizsə, bunu normal saymaq olmaz. Səbəb torpaqlama problemi, izolyasiya zədəsi və ya cihaz daxilində nasazlıq ola bilər. Belə halda cihazı istifadə etməyi dayandırmaq və xətti yoxlatmaq lazımdır.
Avtomat tez-tez atırsa, sadəcə onu qaldırıb istifadəyə davam etmək təhlükəlidir. Səbəb artıq yüklənmə, qısaqapanma və ya sızma ola bilər. Bu mərhələdə avtomatların quraşdırılması və dəyişdirilməsi yalnız xətt yoxlanandan sonra edilməlidir.
Rozetka qızırsa, ştepsel boş oturursa və ya yanıq iyi gəlirsə, zəif kontakt və izolyasiya problemi ola bilər. Bu nöqtələrdə elektrik sızması və qızma riski artır. Lazım olduqda rozetka və açarların quraşdırılması və dəyişdirilməsi ilə nasaz nöqtə yenilənməlidir.
Torpaqlama nasazlıq zamanı təhlükəli cərəyanın istifadəçi üzərindən deyil, qoruyucu xətt üzrə yönləndirilməsinə kömək edir. Torpaqlama yoxdursa və ya səhv qoşulubsa, cihaz gövdəsində təhlükəli gərginlik yarana bilər. Köhnə binalarda rozetkada torpaqlama kontakti görünsə də, real xətt işlək olmaya bilər.
Torpaqlama vəziyyəti sadəcə vizual baxışla bilinmir. Usta rozetka, panel və qoruyucu xətt arasında ölçmə aparmalıdır. Torpaqlama və panel bağlantıları üçün elektrik panellərinin yığılması və təmiri çox vaxt problemin əsas hissəsini həll edir.
Hamam, mətbəx, balkon və texniki otaqlar elektrik sızması baxımından daha riskli zonalardır. Paltaryuyan, su qızdırıcısı, qabyuyan və nasos kimi cihazlar həm suya, həm də elektrikə yaxın işləyir. Kabelin izolyasiyası zəifdirsə, rozetka nəmə açıqdırsa və ya bağlantı düzgün qorunmayıbsa, risk artır.
Bu cihazlar üçün uyğun xətt, sağlam rozetka və düzgün qoruma elementi seçilməlidir. Elektrik avadanlıqlarının qoşulması yalnız cihazı işə salmaq deyil, elektrik təhlükəsizliyini də yoxlamaq deməkdir.
Qısaqapanma faza və sıfırın və ya faza ilə digər keçirici hissənin birbaşa təhlükəli təmasıdır. Elektrik sızması isə bəzən daha zəif və gizli olur; cərəyan az miqdarda yanlış yolla axır. Hər iki vəziyyət təhlükəlidir və təkrarlanan avtomat atması ilə özünü göstərə bilər.
Əgər avtomat dərhal atırsa, yanıq iyi gəlirsə və ya xətt qoşulan kimi problem yaranırsa, qısaqapanmaların aradan qaldırılması üçün peşəkar diaqnostika lazımdır. Təkrar-təkrar qoşub yoxlamaq doğru deyil.
Bəzi hallarda cihazların qeyri-sabit işləməsi, işıqların titrəməsi və avtomatın atması gərginlik problemi ilə bağlı olur. Zəif neytral, boş kontakt və paneldə yüklənmə həm gərginlik düşməsi, həm də qızma və sızma riskini artıra bilər. Bu halda gərginlik problemlərinin diaqnostikası və həlli üçün ölçmə aparılmalıdır.
Köhnə, zədələnmiş və ya yükə uyğun olmayan kabel elektrik sızması üçün zəmin yarada bilər. Divar içindəki izolyasiya zədəsi, paylayıcı qutuda zəif birləşmə və ya açıq xəttdə mexaniki zədə problemi gizli saxlayır. Belə hallarda elektrik xətlərinin çəkilməsi və yenilənməsi lazım ola bilər.
Hazır məkanlarda kabeli səliqəli və təhlükəsiz aparmaq üçün gizli və açıq elektrik xətlərinin montajı da düzgün marşrut və qoruma ilə görülməlidir.
Cihaz gövdəsində cərəyan hiss edirsinizsə, əvvəlcə cihazı elektrikdən ayırın və həmin rozetkadan istifadə etməyin. Problem yalnız bir cihazda yaranırsa, cihazın öz nasazlığı mümkündür. Problem bir neçə cihazda və ya eyni rozetka qrupunda görünürsə, xətt və panel yoxlanmalıdır.
Heç vaxt rozetkanı söküb canlı naqillərə toxunmayın, torpaqlamanı başqa naqilə özbaşına birləşdirməyin və avtomatı daha böyük nominala dəyişməyin. Bu addımlar problemi gizlədə və riski artıra bilər.
Peşəkar elektrik ustası rozetkaları, cihaz qoşulmasını, panel bağlantılarını, avtomatları, torpaqlama xəttini və kabel vəziyyətini ölçmə ilə yoxlayır. Sızmanın haradan gəldiyi müəyyənləşdirilir, nasaz cihaz və ya xətt ayrılır, zəif kontaktlar yenilənir və qoruma sistemi düzgün qurulur.
Əgər problem təhlükəsizlik sistemi, kamera və ya zəif cərəyan avadanlığı ilə bağlıdırsa, təhlükəsizlik sistemlərinin elektrik qoşulması da ayrıca yoxlanmalıdır.
Cihaz gövdəsində elektrik hiss edirsinizsə, avtomat təkrar atırsa, rozetka qızırsa, yanıq iyi varsa, nəm zonada cihaz qeyri-sabit işləyirsə və ya torpaqlamadan əmin deyilsinizsə, gecikmədən usta çağırın. Elektrik-ustasi.az üzərindən sifariş göndərərək elektrik sızması, torpaqlama, panel və rozetka problemləri üçün peşəkar diaqnostika ala bilərsiniz.
Elektrik sızması kiçik narahatlıq kimi görünə bilər, amma təhlükəsizlik baxımından ciddi siqnaldır. Cihaz gövdəsində cərəyan hissi, avtomat atması, qızan rozetka və gərginlik problemi mütləq yoxlanmalıdır. Təhlükəsiz həll səbəbi ölçmə ilə tapmaq və xətti peşəkar şəkildə düzəltməkdir.
